Eindelijk direct overleg na donkerste dag Beirut

Beirut beleefde opnieuw donkere uren toen Israël woensdag meer dan honderd bommen op de stad liet regenen. Bedoeld voor Hezbollah, maar met honderden onschuldige slachtoffers. Gebruikmakend van een groeiende weerstand tegen de groep, bood de Libanese premier Israël directe vredesbesprekingen aan.

Door Judit Neurink

De hel. Net zo erg als 9/11: ‘Vergeet 8 april nooit meer’.  Een van de donkerste dagen uit de recente Libanese geschiedenis. Zo omschreven Libanezen de Israëlische aanval van deze week, waarbij binnen tien minuten meer dan honderd doelen werden bestookt. Zeker 250 mensen kwamen om en er zijn zeker 1200 gewonden.

De ziekenhuizen en hulpdiensten konden het niet aan, met een tekort aan bloed en veel lichamen onder het puin. Op een gegeven moment lagen er zelfs 95 nog niet geïdentificeerde lichamen op de stoep voor het Hariri ziekenhuis in Beiroet. Hele families kwamen om. Veel mensen raakten hun woning kwijt.

De Israëliërs noemden het de operatie ‘Eeuwige duisternis’. Dat sloeg op Hezbollah, dat hiermee voorgoed uitgeschakeld zou zijn. De doelen bevonden zich buiten de bekende Hezbollah wijken en steden – plekken waar leden van de sjiitische militie onderdak hadden gezocht. Waar ze dachten veilig te zijn.

Er gingen geruchten over een coup die Hezbollah had willen uitvoeren en die Israël zou hebben voorkomen. Maar daarbij kan je je afvragen of de groep daar nog wel toe in staat zou zijn als Hezbollah inderdaad zo verzwakt is als wordt beweerd. Ook wordt beweerd dat de honderd gelijktijdige aanvallen gericht waren op Hezbollah-leiders die op dat moment in een Zoom-vergadering zaten. Bij de aanvallen zouden meerdere Iraniërs zijn omgekomen die Hezbollah bijstonden.

Reacties

Van buiten kwamen geschokte reacties. Met name uit Europa, zoals de Griekse premier Mitsotakis die het Israëlische offensief ‘contraproductief’ noemde omdat het alleen Hezbollah maar in leven zal houden. ‘Vrienden moeten elkaar de waarheid zeggen,’ zei hij. Anderen drongen er vergeefs op aan dat het staakt-het-vuren zou worden uitgebreid naar Libanon.

Wat op zich weer tot bittere reacties leidde, want waarom nu opeens wel? Waar was de wereld toen Hezbollah Libanon gijzelde en van de ene oorlog in de andere trok? Libanezen die zich tegen de groep verzetten ombracht? ‘Laten we zien wat er gebeurt als het stof is neergedaald, of degenen die zich zorgen maken over Libanon dat nog steeds doen.’

In Libanon is de woede groot. Maar niet alleen tegen Israël en de manier waarop het deze campagne heeft uitgevoerd, zonder rekening te houden met de vele onschuldige burgers die ook omkwamen toen hele gebouwen met de grond gelijk werden gemaakt.  Of tegen de Amerikanen, die dit deel van de oorlog met Iran buiten het staakt-het-vuren hadden gehouden.

De woede richt zich vooral ook tegen Hezbollah, dat Libanon deze oorlog in heeft getrokken door Israël te bombarderen als vergelding voor de aanvallen op Iran. Dat Libanezen als menselijke schilden gebruikt. Op de Libanese regering, die niet in staat bleek om Hezbollah te ontwapenen zoals ze Israël had beloofd. Want sinds het begin van deze oorlog heeft Hezbollah zo’n 3000 mortieren en raketten weten af te vuren op Israël.

Iran

Libanon zit al sinds 1982 opgescheept met Hezbollah (wat Partij van God betekent). De groep werd tijdens de Libanese burgeroorlog opgericht met steun, geld en training uit Iran – het begin van het Iraanse beleid om in de regio milities op te richten en die als ‘proxi’s’ aan zich te binden. Hezbollah werd een staat binnen de staat. Met scholen, klinieken en hulp aan armen bouwde het een sterk netwerk onder de Libanese sjiieten.

Daardoor werden hun politici vanaf 1992 in het bestuur gekozen. Van 2005 deden die mee in kabinetten en wonnen zelfs een vetorecht. De huidige sjiitische parlementsvoorzitter Nabib Berri zorgde ervoor dat sjiitische tegenstemmen niet gehoord werden en zeker geen invloed kregen.

Doordat de groep bij de akkoorden van Taif na de burgeroorlog (1989) buiten de ontwapeningsverplichting voor de strijdende partijen was gehouden, als zijnde ‘verzet’, werd haar gewapende tak tussen 2020-2020 groter dan het Libanese leger. Ze vergaarde steun door guerrilla-aanvallen op Israëlische troepen in bezet Zuid-Libanon, waarbij ze de eenzijdige Israëlische terugtrekking in 2000 als haar overwinning presenteerde. De oorlog van 2006 met Israël hielp om haar imago als enige groep die Israël kon ‘verslaan’ te versterken.

Daarnaast bouwde Hezbollah aan een crimineel imperium, met wereldwijde drugssmokkel, het witwassen van drugsgeld en wapensmokkel. Dit leverde jaarlijks honderden miljoenen op voor de militaire tak. Alle activiteiten bij elkaar leidden uiteindelijk tot de instorting van Libanon, met hyperinflatie, banken die in de problemen kwamen, meer dan 80 procent armoede, massa-emigratie en het ineenstorten van de infrastructuur.

Afbrokkelt

Terwijl de steun voor Hezbollah onder de Libanezen gestaag afbrokkelde, kwam de huidige oorlog. Daarbij heeft Israël een vijfde van de Libanezen gedwongen te vertrekken uit de grensregio. Zo’n 1,2 miljoen mensen zijn ontheemd. Velen hebben geen huis meer omdat het vernield is. En Israël ontruimt zo’n 15 procent van het land om een zogenoemde bufferzone in te stellen.

Dat helpt bepaald niet om Hezbollah’s populariteit te vergroten. Steeds meer Libanezen maakten ook bezwaar tegen ontheemden in hun buurten, vanuit de overtuiging dat die daarmee andere burgers in gevaar brachten (voor Israëlische aanvallen). De grote aanval van 8 april toonde dat dit zo was en heeft de steun voor Hezbollah verder beperkt.

Maar dat zal niet zo blijven, waarschuwen waarnemers. Door Hezbollah en haar aanhangers weg te duwen (naar boven de rivier de Litani), wordt de groep niet ontwapend – net zoals Hamas in Gaza niet is ontwapend en in het verwoeste gebied de macht heeft teruggepakt. En tenzij de Libanezen de macht herveroveren van Hezbollah en Iran, verandert er niets.

Vredeoverleg

Daarom is het hoopgevend dat er na die donkerste dag directe vredesonderhandelingen zijn aangekondigd tussen Israël en Libanon, onder auspiciën van de VS, zo lijkt het. En dat de Libanese premier Nawaf Salam heeft aangekondigd eindelijk de Taif Akkoorden uit te voeren door wapenbezit alleen nog toe te staan aan het leger en overtreders te vervolgen. Jammer alleen dat hij Hezbollah niet bij naam noemt in de verklaring, en dat er zo’n bloedige ramp voor nodig was om dit te bereiken.

De opdracht aan leger en justitie om eindelijk orde op zaken te stellen en illegale wapens in beslag te nemen, kreeg in Libanon van alle kanten politieke bijval. Het is nog geen vrede, en er kan nog veel misgaan, maar het is een enorme stap in de goede richting.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen. Als veel lezers dit doen, kan ik artikelen blijven schrijven over het Midden-Oosten.