Basketballende president Syrië wint westerse steun

De Syrische president Al-Sharaa krijgt eindelijk hulp uit de VS en Europa. Wat een beetje basketballen al kan opleveren! Maar jihadisten noemen hem nu een ‘verrader’. Kan de nieuwe regering het land wel tijdig uit het moeras trekken?

Door Judit Neurink

Twee foto’s met betrekking tot Syrië waren de afgelopen week symbolisch. Allereerst die van de Syrische president Ahmed al-Sharaa, die handen schudt met de Amerikaanse president Trump, in aanwezigheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (MBS). Een historische ontmoeting, na de jarenlange burgeroorlog in Syrië en de mislukte pogingen van de wereld om dictator Assad door isolatie tot opstappen te bewegen.

Achter die foto zit echter nog een ander frame. Het is ook de ontmoeting tussen de man die opdracht gaf tot de moord op de Amerikaanse journalist Kashoggi, de voormalige leider van Al-Qaida in Syrië met een losgeld van 10 miljoen dollar op z’n hoofd, en de meest corrupte Amerikaanse president uit de geschiedenis.

We weten dat het Trump om zakendoen ging. En dat Al-Sharaa hem paaide met de belofte van een Trump Tower in Damascus. Maar ook dat de Saoediërs na de val van Assad tot hun vreugde de macht van Iran zagen slinken. Niet verbazend is dan het bericht dat Riyad en Dubai samen de Syrische schuld van 15,5 miljoen dollar bij de Wereldbank hebben afbetaald.

Iran

Want de drie mannen vonden elkaar vooral als het gaat om Iran terug in z’n hok te krijgen. Iran, dat via Irak haar macht uitbreidde naar Syrië en Libanon. En waar het dankzij het feit dat er nu een regering is van soennieten is in Syrië, en in Libanon de pro-Iraanse Hezbollah door Israël onthoofd is, niet zo snel meer voet aan de grond zal krijgen. Al heeft het in Irak nog steeds het bruggenhoofd van de sjiitische milities in handen.

Geen wonder dus dat de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Rubio tegenover het Congres waarschuwde dat Syrië zonder hulp toch weer in een burgeroorlog en in de Iraanse invloedsfeer terecht kan komen. En dat het daarom belangrijk is dat de Amerikaanse sancties worden opgeheven, zoals Trump de Syrische president beloofde. Een belofte die dagen later werd gevolgd door een soortgelijke beslissing van de Europese Unie.

Er zouden nog wel wat wensen op Trumps lijstje hebben gestaan. Hij zou Al-Sharaa hebben gevraagd zich aan te sluiten bij de Abraham Akkoorden (die de Emiraten, Bahrein, Marokko en Soedan met Israël hebben gesloten).En om alle buitenlandse terroristen het land uit te sturen en de VS te helpen een terugkeer van ISIS te voorkomen. Om Palestijnse terroristen uit te wijzen. En om de gevangenissen met ISIS-leden in (Koerdisch) Noordoost Syrië over te nemen.

We weten niet wat hij erop geantwoord heeft, maar het blijven opmerkelijke beslissingen, gezien de relatief korte tijd dat het nieuwe bewind aan de macht is in Syrië, en de achtergrond van de meeste leden daarvan.

Basketbal

En zo kom ik bij de tweede foto. Of eigenlijk is het een videootje dat op sociale media is verspreid. Van Al-Sharaa die samen met zijn minister van buitenlandse zaken Asaad Al-Shaibani een potje basketbal speelt. Blijkbaar op een verloren moment tijdens het werk, want beide dragen een overhemd en stropdas. Opmerkelijk: alle ballen gaan erin.

Jihadi’s die basketballen? Dat lijkt een tegenstelling. En daarom is die video natuurlijk ook verspreid, vlak voor Al-Sharaa’s bezoek aan Europa (en met name de Franse president Macron). Zelfs al blijkt uit de video dat hij de sport van jongs af aan moet hebben beoefend, en zal hij in de tussenliggende jaren vast wel ballen in korven hebben gegooid – wellicht ook op vreedzame momenten tijdens de burgeroorlog. Maar de kleding: westers kostuum zonder jasje – dat strookt bepaald niet met het imago van een radicale moslim.

Al-Sharaa probeert zichzelf te profileren als de ex-jihadi die het licht heeft gezien. Want alleen op die manier kan hij de steun uit het westen en van andere Arabische landen krijgen die voorkomt dat zijn land opnieuw in een burgeroorlog wordt gestort. De enorme armoede en verdeeldheid die Assad heeft achtergelaten in combinatie met de sancties maken Syrië brandgevaarlijk. Zoals de verschillende sektarische moorden en ontvoeringen van de afgelopen weken ook al hebben laten zien.

Vreugde

Anderzijds was de vreugde over het opheffen van de (Amerikaanse) sancties zo groot, dat Syriërs alweer de straat op gingen op het te vieren. En niet alleen aanhangers van de president; want iedereen hoopt dat met buitenlandse hulp en investeringen hun leven beter wordt en het land wordt opgebouwd.

Dat er hard aan gewerkt wordt valt niet te ontkennen. Zo komen er speciale comités die zich gaan buigen over wat er met vermisten (van alle gezindten) is gebeurd en overlevenden zullen compenseren. De gehate bankbiljetten met Assad erop worden binnenkort vervangen; de nieuwe worden in het buitenland gedrukt.

Allemaal mooie ontwikkelingen. Maar de nieuwe Syrische president heeft ook met Israël overleg gehad (in het geheim, zegt Israël; Syrië ontkent het). En heeft geholpen met de zoektocht naar de resten van de beroemde Israëlische spion Eli Cohen die door het Assad-regime werd ontmaskerd en in 1965 opgehangen. De archiefstukken daarover zijn al aan de Israëliërs overhandigd.

Verrader

Reacties daarop konden natuurlijk niet uitblijven. Radicale moslimstrijders hebben immers een belangrijke rol gespeeld in de burgeroorlog, en lang niet iedereen is blij met de stappen van de voormalige jihad leider die nu president is.

Natuurlijk kwam er een veroordeling van de terreurgroep ISIS, die al jaren bepaald geen goede verhouding heeft met de man die ooit ISIS in Syrië moest opzetten. Al-Sharaa zou de islam hebben verlaten en de jihad verraden. Hij is Trump’s man in Damascus. Een verrader dus. En de politieke transitie in Syrië is daarmee anti-islamitisch geworden.

Het probleem is dat de regering-Al-Sharaa dat niet simpelweg van zich af kan schudden. Het is ook een discussie die in de eigen achterban wordt gevoerd, onder meer bij de islamstrijders van de HTS. Het kan hem vervreemden van dezelfde mensen met wie hij Damascus heeft veroverd, en die hem op het pluche hielpen.

Troef

En daarmee heeft ISIS een belangrijke troef in handen bij de rekrutering van ontevreden leden van de HTS en andere (buitenlandse) jihadi’s die zich in Syrië momenteel buiten in de schaduw ophouden. En is het de vraag in hoeverre Al-Sharaa’s vriendelijke relaties met het Westen – die noodzakelijk zijn om Syrië uit het moeras te trekken – groepen als ISIS zullen versterken. En zo Iran van een excuus zullen voorzien zich nog eens als de redder van de Syrische sjiieten te manifesteren.

Anderzijds voedt de radicale islam zich op armoede, onwetendheid en geweld. Dat weten Al-Sahraa en de zijnen als geen anderen, want daar komen zij vandaan. Alles wat ze momenteel doen is erop gericht te zorgen dat de geschiedenis zich wat dat betreft niet herhaalt. Eindelijk is hun boodschap ook elders doorgedrongen. En is het aan hen om nu ook te scoren.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen. Als veel lezers dit doen, kan ik artikelen blijven schrijven over het Midden-Oosten.